Psychofysiologische stressreactie en geheugen in Borderline Persoonlijkheidsstoornis

Auteurs: Moritz Duesenberg, Oliver T. Wolf, Sophie Metz, Stefan Roepke, Juliane Fleischer, Valentina Elias, Babette Renneberg, Christian Otte & Katja Wingenfeld

Originele titel: Psychophysiological stress response and memory in Borderline Personality Disorder

Inleiding: Eerder dachten wij dat patiënten met borderline persoonlijkheidsstoornis (BPS), maar niet gezonde controles, verbeteringen lieten zien in het ophalen van herinneringen na toediening van hydrocortison. In deze studie bekeken wij of verhogingen in endogene cortisol na psychosociale stress geassocieerd zijn met geheugenfunctie in patiënten met BPS en in gezonde individuen. Methode: Wij wierven 49 vrouwelijke patiënten met BPS en 49 vrouwelijke gezonde controles. Alle deelnemers werden blootgesteld aan een psychosociale stressor, de Trier Sociale-Stress Test (TSTT) en een controleconditie (Placebo (P-)TSST) in willekeurige volgorde. Cortisol in het speeksel, alpha amylase (sAA) en bloeddruk werden gemeten als reactie op stress. Vervolgens bestudeerden wij vrije opsomming (free recall) van een eerder geleerde woordenlijst, autobiografisch geheugen, en werkgeheugen.
Resultaten: Wij vonden een stress*tijd*groep interactie-effect voor de cortisolrespons, en voor sAA op stress, voornamelijk veroorzaakt door een licht verschillende verhoging in cortisol tussen groepen van pre tot post TSST. Daarnaast lieten BPS-patiënten een minder sterke verhoging zien in diastolische bloeddruk vergeleken met gezonde controles na stress. Er was geen effect van stress op geheugenprestatie op enige taken, in gezonde controles noch in patiënten met BPS.
Conclusie: Onze resultaten suggereren een licht afgestompte reactie van de HPA-as en het sympathische zenuwstelsel op stress bij BPS vergeleken met gezonde vrouwen. In tegenstelling tot toediening van hydrocortison, verbeterde psychosociale stress het ophalen van herinneringen bij BPS patiënten niet. Dit kan mogelijk worden verklaard door lagere concentraties van cortisol en bijkomende verhogingen in norepinephrine en negatieve affect na stress.

Sleutelwoorden: Borderline Persoonlijkheidsstoornis; Stress; cortisol; Alpha-Amylase; Geheugen

Citatie: Moritz Duesenberg, Oliver T. Wolf, Sophie Metz, Stefan Roepke, Juliane Fleischer, Valentina Elias, Babette Renneberg, Christian Otte & Katja Wingenfeld(2019) Psychophysiological stress response and memory in borderline personality disorder, European Journal of Psychotraumatology, 10:1, DOI: 10.1080/20008198.2019.1568134

Vertaald door: Steven de Jong

Geaccepteerd voor publicatie op 29 december 2018, online gepubliceerd op 13 februari 2019.

© 2020 NTVP - All Rights Reserved